Tijdens de Week van de Palliatieve Zorg is er extra
aandacht voor de zorg aan mensen die niet meer beter worden. Jenneke van
Bennekom, Jannie Ruitenbeek en Lara Hommersom zijn palliatieve
zorgverpleegkundigen bij Curadomi thuiszorg, onderdeel van Lelie zorggroep. Zij
begeleiden cliënten en hun naasten in een ingrijpende levensfase. “Als je
zwanger bent, word je overladen met allerlei vormen van zorg, maar het is óók
belangrijk om passende zorg te krijgen aan het eind van je leven”, zegt Jannie.
Een verhaal over aandacht, zingeving en kwaliteit van leven in de laatste
levensfase.
“Als mensen niet meer beter worden, zit je in een
palliatieve fase”, vertelt Jannie Ruitenbeek, die jarenlang in een hospice
werkte en daarna de overstap maakte naar palliatieve zorg thuis. “Veel mensen
denken dat palliatieve zorg betekent dat je bijna gaat sterven, maar je kunt
soms jaren in een palliatieve fase zitten. Het is een fase waarin we vooral
kijken naar wat nog van waarde is voor iemand. We gebruiken vaak de ‘surprise
question’: zou het mij verbazen als deze persoon over een jaar nog leeft? Dat
helpt ons om te bepalen of iemand palliatieve zorg nodig heeft, zonder dat het
meteen over sterven hoeft te gaan.”
Collega Jenneke vult aan: “Palliatieve zorg is zorg voor
mensen die ongeneeslijk ziek zijn, maar het is belangrijk om te begrijpen dat
het niet alleen om het lichamelijke gaat. Wij kijken naar alle dimensies van
het leven: lichamelijk, psychisch, sociaal en zingeving. Daarbij ondersteunen
we ook mantelzorgers. Het gaat niet alleen om het bestrijden van symptomen,
maar ook om de vraag waar iemand zingeving uit haalt en wat voor hem of haar
nog belangrijk is.”
Omdat er in deze fase zoveel aspecten samenkomen, kunnen de
palliatieve zorgverpleegkundigen een belangrijke professionele bijdrage
leveren. “Afscheid nemen en overlijden heeft alles te maken met de mensen met
wie je in verbinding staat en met de relaties die je hebt”, vertelt Jenneke. “Voor
elk mens is het belangrijk dat je leven op een goede manier wordt afgesloten.
Zodat je als naaste verder kunt zonder de ander. Met heel veel herinneringen,
maar ook in de wetenschap dat je samen in gesprek bent gegaan over wat van
waarde is, wat je in elkaar waardeert of wat fijn was aan elkaar. Het is een
fase die het waard is om aandacht aan te besteden.”
“Nadat ik te horen kreeg dat ik ongeneeslijk ziek ben,
ervaarde ik veel onrust en onzekerheid over de tijd die voor me ligt. De
gesprekken die ik heb met Jenneke, geven me rust en vertrouwen. Het is fijn dat
ik al mijn vragen en zorgen kan bespreken met haar. Ik voel me gehoord en
gezien.”
Erwin
cliënt palliatieve zorg
“Voor elk mens is het belangrijk dat je leven op een goede manier wordt afgesloten. Het is een fase die het waard is om aandacht aan te besteden.”
Zingeving
Curadomi biedt thuiszorg en aanvullende specialistische zorg, zoals die van de palliatieve zorgverpleegkundigen. Jenneke, Jannie en Lara werken samen met de wijkverpleging en gaan op bezoek bij cliënten die daarvoor in aanmerking komen. Ook bezoeken zij nieuwe cliënten die zich aanmelden nadat zij uit het ziekenhuis zijn ontslagen. Jannie: “Het belangrijkste vind ik: luisteren naar wat er nodig is om te kijken hoe je tot een mooie afronding van het leven komt.’”
Lara herkent dat. “Palliatieve zorg is voor mij ‘er zijn’. Aandacht hebben voor wat belangrijk is voor de cliënt en naasten. Luisteren naar wat zin geeft aan het leven, waaraan behoefte is en daarop aansluiten. Vroegtijdig in gesprek gaan over gewenste zorg voor nu en voor de toekomst. Niet om hoop te ontnemen, maar om ruimte te geven om bewust keuzes te kunnen maken.”
Jenneke vertelt over een situatie die haar bijbleef: “Ik bezocht een mevrouw die erg somber was en geen zin meer had in het leven. Toen ik doorvroeg, bleek ze veel lichamelijke klachten te hebben, zoals ernstige obstipatie, maar ook veel zorgen over haar zoon die verder weg woont. Door erover te praten, kon ze haar zorgen uiten en dat bracht verlichting. Ook kon ik haar daardoor praktisch helpen. Soms hebben mensen moeite om over hun gevoelens te praten, maar door goed te luisteren en de tijd te nemen, kunnen we hen helpen.”
“Ik vind het fijn om te kunnen praten. Ik kan alles bij Lara
kwijt en vertellen wat mij bezighoudt.”
Herma
cliënt palliatieve zorg
“Palliatieve zorg is voor mij ‘er zijn’. Aandacht hebben voor wat belangrijk is voor de cliënt en naasten.”
Verschil maken
De verpleegkundigen vinden het mooi om juist in deze fase
het verschil te kunnen maken. Jannie: “Het is verdrietig als iemand gaat
sterven en je afscheid moet nemen. Maar het samen oplopen met iedereen die om
de cliënt heen staat, maakt het ook mooi, midden in het verdriet. We kunnen er
zijn voor een ander, met onze kennis en kunde.” Ze herinnert zich een bijzonder
moment bij een cliënt: “Een meneer wilde graag nog een laatste keer naar het
huis van zijn zoon, maar dacht dat dat niet mogelijk was. Toen ik hem vertelde
over de wensambulance, konden we dat toch regelen. Hij kon afscheid nemen en
dat gaf hem rust.” Jenneke: “Daardoor kunnen wij bijdragen aan de kwaliteit van
leven”. Jannie vult aan: “Een meneer
kwam met ernstige rugklachten in het ziekenhuis en bleek uitgezaaide kanker te
hebben. Hij zou binnen een paar maanden overlijden. Dan is het de kunst: hoe
gaan we dit zo goed mogelijk doen, zodat iedereen op een goede manier afscheid
kan nemen?”
Ook Lara ervaart hoe bijzonder deze begeleiding kan zijn. “Door het gesprek
bij de cliënt thuis aan te gaan, zie je hoe iemand leeft en wie en wat
belangrijk is. Dat maakt het werken in de eerste lijn voor mij bijzonder. Na
een kennismaking willen cliënten vaak een vervolg geven aan de huisbezoeken.
Het is waardevol om op deze manier mee te lopen tot in de laatste levensfase,
met oog voor naasten en in samenwerking met de betrokken zorgverleners.”
Er zijn ook acute situaties. Jannie: “Soms komt iemand
direct uit het ziekenhuis in een terminale fase. Dan is het onze taak om te
zorgen dat alles op zijn plek valt, van medische zorg tot het regelen van
hulpmiddelen zoals een medicatiepomp of koppelbed, zodat familie dichtbij kan
zijn.”
“Ik vind het fijn dat ik bij Jannie mijn verhaal kan doen en
advies krijg. Dat geeft me echt rust en helpt me om alles in mijn hoofd te
ordenen.”
Mevrouw van Ingen
cliënt palliatieve zorg
“Jannie luistert mee naar de diepe verbinding tussen ons als
moeder en dochter. Jannies samenvatting van ons gesprek helpt ons om onze
levensvragen op één lijn te brengen en zo samen verder te kunnen.”
dochter Geurtje (op de foto met Jannie)
mantelzorger palliatieve zorg
“Het belangrijkste vind ik: luisteren naar wat er nodig is om te kijken hoe je tot een mooie afronding van het leven komt.”
Aansluiting
Jannie, Jenneke en Lara proberen in iedere situatie aansluiting te zoeken. Curadomi thuiszorg werkt vanuit een christelijke identiteit, maar iedereen is welkom, ook als iemand niet of anders gelooft. “Uiteindelijk zoeken we samen naar een passende invulling richting het levenseinde”, zegt Jannie. “Er is bij mensen soms angst om thuiszorg toe te laten”, vertelt Jenneke, “omdat ze bang zijn dat wij de regie gaan overnemen. Maar onze opdracht is juist om aan te sluiten en af te stemmen. We hebben hun inbreng nodig. Wij geven aan wat de mogelijkheden zijn en vervolgens kan de cliënt zelf keuzes maken. Uiteindelijk beslist die ander.” “Juist daardoor houd je de regie over je eigen leven”, vult Jannie aan. Ze vervolgt: “Als je zwanger bent, word je overladen met zorg rondom de zwangerschap. Maar als je weet dat je niet meer beter wordt, lijken we dat allemaal weg te stoppen. De meeste mensen willen graag thuis overlijden. Dan heb je goede zorg nodig, van een wijkteam, van ons als palliatieve zorgverpleegkundigen en van het netwerk. Een hospice heeft natuurlijk ook toegevoegde waarde, juist voor mensen bij wie het thuis echt niet meer gaat. Maar iedereen verdient die warme zorg, ook in een verpleeghuis en ook in de thuiszorg. Iedereen heeft te maken met een begin en een einde van het leven. Het is belangrijk om ook aan het eind passende zorg te krijgen.”
Drie palliatieve zorgverpleegkundigen van Curadomi
Jenneke van Bennekom
(52) werkt sinds 2013 bij Curadomi. Zij werkte jarenlang in zorgcentra en
maakte daarna de overstap naar de thuiszorg, omdat zij eraan wil bijdragen dat
mensen zo lang mogelijk prettig thuis kunnen wonen.
Jannie Ruitenbeek (58) werkt sinds 2022 bij Curadomi en heeft veel ervaring
opgedaan in hospices. Nu begeleidt zij mensen thuis in de laatste fase van hun
leven.
Lara Hommersom (46) werkt sinds mei 2026 bij Curadomi. Daarvoor werkte zij 28
jaar als verpleegkundige in een regionaal ziekenhuis, waarvan de laatste jaren
als oncologieverpleegkundige met palliatieve zorg als aandachtsgebied. Haar
motto: ‘Leven tot het laatst, zorgen tot het laatst.’
Over Curadomi thuiszorg
Curadomi thuiszorg is onderdeel van Lelie zorggroep. Lelie
zorggroep biedt thuiszorg, hulpverlening en verpleeghuiszorg vanuit een
christelijke levensovertuiging. Cliënten die zelf niet christelijk zijn, zijn
ook van harte welkom. Samen met cliënten en hun naasten kijken we welke zorg of
hulp er nodig en mogelijk is. Onze palliatieve zorg thuis is gericht op het
verminderen van klachten en een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven.
Auteur Hanna Smallenbroek
Beeld De foto's zijn gemaakt door naasten van de cliënten en met toestemming geplaatst.