Begin 2020 gingen Bas (51) en Miriam (42) uit elkaar. Het liep vast en ze hadden hulp nodig om samen ouders te blijven voor hun twee kinderen (nu 12 en 13 jaar). Via een ondertoezichtstelling startten ze uiteindelijk in 2023 het SCHIP-traject bij Agathos. “Het was het laatste middel om nog samen het ouderschap opnieuw vorm te geven”, vertellen ze. “En het heeft ons geholpen.”

Door zorgen, spanningen en langdurige conflicten raakten Bas en Miriam steeds verder van elkaar verwijderd. Er volgden allerlei rechtszaken en gesprekken met hulpverleners. Uit angst om de kinderen kwijt te raken, vertrok Miriam tijdelijk met hen naar het buitenland. “Dat heeft veel pijn veroorzaakt”, vertelt ze open. 

Bas: “We hebben veel hulpverlening gehad, maar vaak zonder duidelijke structuur. Die gesprekken werden door de hulpverlener slechts begeleid, maar niet geleid, waardoor je als gescheiden ouders alle kanten op vliegt.” Miriam vult aan: “Bij het SCHIP-traject van Agathos werd gekeken naar bestaande patronen. Als dit meteen bij de scheiding was ingezet, dan waren een heleboel dingen niet gebeurd.”

Bij Agathos werden Bas en Miriam begeleid door SCHIP-behandelaren Helma en Paul. Het SCHIP-traject bestaat uit vijf fasen waarin ex-partners werken aan herstel en toewerken naar samenwerking als ouders van hun kinderen.

Helma: “In die eerste fase brengen we de hele relatie in kaart. We krijgen dan ook een duidelijk beeld van hoe die relatie is gegaan en waar de eerste barstjes zijn ontstaan.” “Als de emoties hoog zitten, lukt praten niet. Eerst moest de boosheid als ex-partners weg, daarna is er pas ruimte om triggers te benoemen en opnieuw met elkaar te verbinden als ouders”, legt Miriam uit.

Bas vond deze fase eigenlijk wel heel leuk. “We lieten elkaar weer lachen en bespraken hoe we elkaar hebben leren kennen en welke leuke dingen we hebben meegemaakt. We gingen 15 jaar terug in de tijd en haalden samen leuke herinnering op.” Op deze manier wordt benadrukt dat de relatie tussen de ouders niet begonnen is om elkaar pijn te doen.

In de tweede fase wordt duidelijk dat achter elk conflict een verlies schuilt. Dat inzicht raakte Miriam: “Na onze scheiding verloor ik mijn schoonouders, financiële stabiliteit en een deel van de tijd met mijn kinderen. Die verliezen deden pijn.” Paul reageert: “Door elkaars verliezen te zien, verzacht het conflict. Boosheid richt zich op de ander en verlies gaat over jezelf. “

Miriam: “We vertellen het nu heel makkelijk, maar het is een traject van anderhalf jaar geweest van heel hard werken. Het was zo’n enorme rugzak aan conflicten die we mee hadden genomen die hier ‘even’ leeggeschud werd. Ik ben ook vaak vol in emotie weggelopen.” “…en teruggekomen”, vult Bas aan. Miriam: “Ja, je voelt dat het werkt, dus je komt ook weer terug.”

“Je bent in gesprek heel snel geneigd om inhoudelijk op elkaar te reageren, maar wat ik heel mooi vind aan SCHIP is dat iedere fase een eigen thema heeft. Soms moesten we dus wachten om iets te bespreken. Dat zijn dan de spelregels voor het proces, maar dit helpt enorm om niet weer uit de bocht te vliegen”, legt Bas uit.

Vanaf de derde fase spreken Bas en Miriam weer rechtstreeks met elkaar. “Dat was ongemakkelijk”, vertelt Bas. “Je bent gewend om tegen de hulpverleners te praten en dan moet je het opeens tegen elkaar zeggen.” Miriam: “Je leert luisteren zonder te verdedigen of verwijten. Soms kan je erkenning geven voor dat gevoel, en soms lukt dat niet. Dat is ook oké. Je probeert in deze fase niet meer te praten over het conflict, maar te kijken naar het verlies erachter.”

Door deze gesprekken vielen de kwartjes bij Miriam. “We spraken dingen uit en daar werd ik minder verdrietig van. Het ligt dan op tafel. Daarmee is het niet weggeveegd, maar in ieder geval wel benoemd.” Samen leerden ze ook elkaars valkuilen kennen. Bas vertelt hoe hij zelf leerde om dingen een plekje te geven. “In plaats van de molensteen de rest van mijn leven met me mee te slepen, kan ik mezelf er beter van bevrijden. Ik vond het wel vervelend dat we niet in de gelegenheid waren om sommige dingen op te lossen, die naar mijn idee opgelost zouden kunnen worden. Maar als dat niet lukt, moet ik me erbij neerleggen en accepteren dat het daarbij blijft.”

Fase 4 is de overgangsfase, hierin worden de eerste drie fasen afgesloten met een ritueel, zodat er ruimte ontstaat om partners in ouderschap te worden. Bas vertelt: “Ons ritueel hebben we samen bedacht. We vulden een envelop met briefjes waarop we onze boosheden hadden opgeschreven. Die envelop hebben we samen begraven op de plek waar we in het verleden drie konijnen hebben begraven. Een bekende locatie voor ons, waar we een connectie mee hebben”, vertellen ze met een lach. Miriam: “We hebben daar ook een kaarsje aangestoken.”

Op de vraag hoe ze nu terugkijken op dat ritueel, reageert Bas: “Het was een fysiek moment van loslaten en afstand nemen van wat er gebeurd is. En dan moet ik eerlijk zeggen dat er vanaf dat moment voor mij wel meer ruimte was om naar de toekomst te gaan kijken.” Ook voor Miriam voelde het als een afsluiting: “Het gaf ruimte om dit emotionele stuk af te sluiten en naar het volgende te kijken.”

In fase 5 kijken de hulpverleners samen met de ouders vooruit. Wat doe je als het even niet lukt? Hoe voorkom je oude patronen? En hoe ga je om met onvermijdelijke triggers? Bas: “We maakten een tabel waarin staat: dit vind je vervelend, zo reageerde je daar toen op, dit heb je nodig en dit ga je voortaan doen.” 

Miriam: “Je leert weer op jezelf te vertrouwen. En als je weer weet wat je waard bent, dan weet je ook weer wat een ander waard is. Dan kan je vanuit daar weer bouwen. We hebben het traject nog maar net afgerond. Er zijn ook dingen waar we als ex-partners nog ruzie over kunnen maken. Maar als partners in ouders zijn we echt gegroeid. We kunnen elkaar weer appen om dingen te bespreken over de kinderen, bijvoorbeeld als ze een weekendje gaan logeren.” Bas vult aan: “We appten wat heen en weer en meningsverschillen kunnen nu gewoon naast elkaar bestaan.”

Bas vergelijkt het traject met het halen van een rijbewijs. “We hebben een hoop achter ons gelaten, geoefend hoe we het verder gaan doen en dat moeten we nu in praktijk gaan brengen. Bij sommige dingen gaat dat goed. En op sommige momenten is dat ongemakkelijk. Nu moeten we kilometers gaan maken. En waar SCHIP zich echt in onderscheid, is dat het een duidelijke structuur volgt. Dit voorkomt echt dat gesprekken ontaarden in (oude) ruzies wat de kans op succes vergroot.” 

Paul en Helma kijken ook met vertrouwen terug op de begeleiding. “Het was een lang traject. We hebben echt gezien dat Bas en Miriam het weer zelf kunnen. Daar hebben ze echt keihard voor gewerkt.”

Miriam sluit af: “Als het ons gelukt is, dan kunnen anderen dit ook. Ik kijk met veel meer vertrouwen naar de toekomst. Als ouders zijn wij gewoon goede ouders. Dat zien en herkennen we in elkaar en daar gaan we voor.” Dat vertrouwen zien ze ook terug bij hun kinderen. “Onze dochter zei laatst: ‘Zullen we een keer met z’n vieren lunchen?’ Dat zegt eigenlijk alles.”